روماتیسم قلبی چیست؟ علت، علائم و درمان قطعی بیماری قلبی

تاریخ آخرین آپدیت فوریه 1, 2026  توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

روماتیسم قلبی یکی از بیماری‌های جدی قلبی است که معمولاً پس از تب روماتیسمی ناشی از عفونت گلو با باکتری استرپتوکوک ایجاد می‌شود. در این بیماری، دریچه‌های قلب به مرور آسیب می‌بینند و ممکن است دچار تنگی یا نارسایی شوند. این مشکلات می‌توانند زندگی روزمره فرد را تحت تاثیر قرار دهند و حتی خطرناک باشند.

در این مقاله به بررسی کامل روماتیسم قلبی، علائم، روش‌های تشخیص، درمان‌های دارویی و جراحی و نکات مراقبتی خواهیم پرداخت.برای مشاوره و دریافت خدمات تخصصی قلب، می‌توانید به کلینیک ویستان مراجعه کنید.

هزینه آنژیوگرافی قلب در سال ۱۴۰۴

روماتیسم قلبی چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

روماتیسم قلبی (RHD) زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن بعد از عفونت گلو با باکتری استرپتوکوک به بافت قلب، به ویژه دریچه‌ها، آسیب می‌زند. وقتی کودکان یا بزرگسالان به گلودرد استرپتوکوکی یا مخملک مبتلا می‌شوند و درمان مناسب دریافت نمی‌کنند، بدن به اشتباه به قلب حمله می‌کند و آسیب آرام ولی پیوسته ایجاد می‌شود.در مراحل اول، علائم معمولاً خفیف هستند و ممکن است فرد متوجه نشود. اما با گذشت زمان، آسیب دریچه‌ها می‌تواند باعث مشکلاتی مثل نارسایی قلب، تنگی نفس و ضربان نامنظم قلب شود.

علائم روماتیسم قلبی

علائم روماتیسم قلبی به تدریج ظاهر می‌شوند و شامل موارد زیر هستند:

گروه سنی	علائم شایع	توضیح و نکات مهم
کودکان	خستگی، تنگی نفس، تورم پاها، درد مفاصل، تب، جوش قرمز	علائم ممکن است نامحسوس باشند و با مشکلات دیگر اشتباه گرفته شوند. تشخیص زودهنگام می‌تواند از آسیب جدی قلب جلوگیری کند.
بزرگسالان	درد قفسه سینه، ضربان قلب نامنظم، تنگی نفس، نارسایی قلبی، ورم اندام‌ها	علائم شدیدتر هستند و ممکن است نیاز به جراحی دریچه قلب باشد. کنترل سبک زندگی و درمان دارویی بسیار مهم است.

تشخیص زودهنگام این علائم می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند و درمان موثر باشد.

تفاوت روماتیسم قلبی با روماتیسم مفصلی

اغلب مردم روماتیسم قلبی و روماتیسم مفصلی را با هم اشتباه می‌گیرند. تفاوت‌ها عبارتند از:

ویژگی	روماتیسم قلبی	روماتیسم مفصلی
محل آسیب	دریچه‌های قلب	مفاصل
علت	تب روماتیسمی درمان نشده	بیماری خودایمنی
علائم	تنگی نفس، خستگی، ضربان نامنظم، درد قفسه سینه	درد، تورم و التهاب مفاصل
پیشگیری	درمان سریع تب روماتیسمی، سبک زندگی سالم	داروهای کنترل خودایمنی، ورزش و رژیم مناسب

درک این تفاوت‌ها کمک می‌کند تا درمان مناسب انتخاب شود و خطرات ناشی از اشتباه در تشخیص کاهش یابد.

روماتیسم قلبی در بزرگسالان

افرادی که در دوران کودکی به تب روماتیسمی مبتلا شده‌اند، ممکن است در بزرگسالی علائم شدیدتری را تجربه کنند. در این گروه، مشکلاتی مانند نارسایی قلبی، ضربان نامنظم، درد و فشار در قفسه سینه، تنگی نفس و کاهش تحمل فعالیت‌های روزمره شایع است. گاهی این علائم به قدری شدید می‌شوند که حتی انجام کارهای ساده روزانه برای فرد دشوار می‌گردد.

تشخیص سریع و شروع درمان مناسب، از جمله داروهای کنترل کننده علائم و در صورت نیاز جراحی، می‌تواند زندگی طبیعی و باکیفیتی را برای این افراد تضمین کند. همچنین، پیگیری منظم با پزشک متخصص قلب، رعایت سبک زندگی سالم و مراجعه به مراکز تخصصی مانند کلینیک ویستان می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و خطر عوارض جدی را کاهش دهد.

روش های تشخیص روماتیسم قلبی

تشخیص دقیق این بیماری معمولاً با ترکیبی از روش‌های پزشکی انجام می‌شود تا بتوان میزان آسیب به قلب و شدت بیماری را به درستی ارزیابی کرد. از جمله این روش‌ها:

• آزمایش خون و سواب گلو: برای بررسی عفونت استرپتوکوکی و تعیین سابقه تب روماتیسمی استفاده می‌شود. این آزمایش‌ها کمک می‌کنند تا علت التهاب و آسیب قلب مشخص شود.
• اکوکاردیوگرافی (اکو): با این روش تصویربرداری غیرتهاجمی، پزشک می‌تواند وضعیت دریچه‌ها و عملکرد قلب را مشاهده کرده و میزان آسیب یا نارسایی دریچه‌ها را بررسی کند.
• الکتروکاردیوگرام (ECG): این آزمایش ریتم و فعالیت الکتریکی قلب را نشان می‌دهد و می‌تواند مشکلات ضربان قلب ناشی از روماتیسم قلبی را تشخیص دهد.
• ام‌ آر‌ آی قلب : به تشخیص آسیب‌های دریچه‌ای و عملکرد قلب در بیماران مبتلا به روماتیسم قلبی کمک می‌کند.

همچنین، غربالگری منظم به ویژه برای کودکانی که سابقه تب روماتیسمی دارند، اهمیت زیادی دارد. پیگیری مداوم سلامت قلب و انجام آزمایش‌های دوره‌ای به تشخیص زودهنگام بیماری کمک می‌کند و امکان شروع درمان مناسب را فراهم می‌آورد.

مراکز ام آر آی قلب در تهران

مراقبت و درمان روماتیسم قلبی

درمان این بیماری قلبی به دو دسته دارویی و جراحی تقسیم می‌شود:

نوع درمان	مثال دارو یا روش	هدف درمان
دارویی	آنتی‌بیوتیک‌ها (پنی‌سیلین)، آسپرین، استروئیدها، داروهای ضدانعقاد	کنترل التهاب، پیشگیری از عفونت، کاهش عوارض قلبی
جراحی	تعویض یا ترمیم دریچه قلب	اصلاح آسیب دریچه، بهبود عملکرد قلب
مراقبت و پیشگیری	ورزش سبک، رژیم غذایی سالم، کنترل فشار خون و وزن	کاهش پیشرفت بیماری، بهبود کیفیت زندگی

با درمان مناسب، بیماران می‌توانند کیفیت زندگی بهتری داشته باشند و عوارض بلندمدت بیماری کاهش یابد.

آیا روماتیسم قلبی درمان قطعی دارد؟

متأسفانه بیماری قلبی ( هفت نشانه بیماری قلبی را بخوانید.) ناشی از روماتیسم درمان قطعی ندارد، زیرا صدمات واردشده به دریچه‌های قلب معمولاً دائمی و غیرقابل بازگشت هستند. به همین دلیل، بسیاری از بیماران ممکن است برای سال‌ها با عوارض و نارسایی‌های قلبی مرتبط با این بیماری مواجه باشند. در موارد شدید، این مشکلات می‌توانند تهدیدکننده زندگی باشند و حتی خطر مرگ را افزایش دهند.

لیست مراکز تخصصی قلب تهران

در ادامه فهرستی از مراکز تخصصی قلب در تهران ارائه شده است.

نام مرکز	آدرس	توضیح کوتاه
مرکز تخصصی قلب ویستان	مرکز مرزداران : اشرفی اصفهانی- بر بلوار مرزداران، بین اتوبان اشرفی اصفهانی و یادگار امام، پلاک 184 ساختمان ایمان- طبقه همکف (ضلع جنوبی بلوار مرزداران تلفن: 02191090775 _ 02188090657 مرکز سعادت آباد: سعادت آباد خیابان سرو- مرکز تصویربرداری و قلب تلفن : 02191090775	مرکز تخصصی ویستان با تیم مجرب و تجهیزات پیشرفته، ارائه‌دهنده تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی از جمله روماتیسم قلبی.
مرکز قلب تهران	تهران، خیابان کارگر شمالی، بزرگراه جلال آل احمد	مرکز تخصصی بزرگ قلب و عروق در تهران با تجهیزات پیشرفته.
کلینیک تخصصی و فوق تخصصی قلب صدر	تهران، میدان ولیعصر، خیابان فیروزه پلاک ۳۸	کلینیک فوق تخصصی قلب و عروق در منطقه مرکز تهران.
کلینیک تخصصی قلب و عروق ایران‌زمین	تهران، خیابان نصرت، پلاک ۹۴	کلینیک تخصصی برای تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی.

معرفی بهترین مرکز تخصصی قلب – ویستان

مرکز تخصصی ویستان با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته و تیم متخصص قلب، ارائه‌دهنده تشخیص دقیق و درمان مدرن بیماری‌های قلبی از جمله روماتیسم قلبی است. خدمات ما شامل مشاوره تخصصی، تصویربرداری قلبی پیشرفته و پیگیری طولانی‌مدت بیماران می‌باشد تا سلامت قلب شما در اولویت قرار گیرد. ما با استفاده از روش‌های نوین درمانی و برنامه‌های مراقبتی فردی، تضمین می‌کنیم که هر بیمار بهترین مراقبت ممکن را دریافت کند و کیفیت زندگی او بهبود یابد.

روماتیسم قلبی در بارداری

بارداری فشار زیادی بر قلب وارد می‌کند و در زنانی که به روماتیسم قلبی مبتلا هستند، آسیب دریچه‌ها ممکن است شدیدتر شود. تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون در دوران بارداری، بار قلب را افزایش داده و می‌تواند علائم بیماری را تشدید کند.

برای مادر، خطرات اصلی شامل نارسایی قلبی، افزایش فشار خون، تورم شدید و خستگی مفرط است. این شرایط می‌تواند سلامت مادر را تهدید کرده و نیاز به مراقبت‌های فوری پزشکی داشته باشد. برای جنین نیز ممکن است خطراتی مانند زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد، مشکلات رشد و حتی نیاز به مراقبت‌های ویژه در بدو تولد وجود داشته باشد.

به همین دلیل، زنان مبتلا به روماتیسم باید قبل از بارداری و در طول دوران حاملگی تحت نظر دقیق متخصص قلب باشند. برنامه‌ریزی مناسب و پایش منظم می‌تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند و سلامت مادر و جنین را تضمین نماید.

روماتیسم قلبی در کودکان

این بیماری اغلب در کودکان بین ۵ تا ۱۵ سال دیده می‌شود. مشکلی که در کودکان وجود دارد این است که علائم ممکن است بسیار نامحسوس باشند. والدین ممکن است فقط خستگی غیرعادی کودک یا کاهش تحمل او نسبت به فعالیت‌های روزمره را مشاهده کنند.

با گذشت سال‌ها، این آسیب‌ها به تدریج خود را نشان می‌دهند. برخی از کودکان ممکن است دچار تنگی نفس هنگام بازی، تورم بدن و درد مفاصل شوند. تشخیص زودهنگام با آزمایش‌های خون و اکوکاردیوگرافی می‌تواند از مشکلات جدی در آینده جلوگیری کند.

عوارض بیماری قلبی ناشی از روماتیسم

یکی از مشکلات اصلی این بیماری، تنگی دریچه‌های قلب است که می‌تواند باعث برگشت خون و اختلال در جریان طبیعی آن شود. این وضعیت که به نارسایی قلبی شناخته می‌شود، عمدتاً دریچه‌های میترال و آئورت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از دیگر عوارض روماتیسم قلبی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آریتمی قلبی: اختلال در ریتم طبیعی قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی
• نارسایی قلبی: کاهش توان قلب در پمپاژ خون
• اندوکاردیت عفونی: عفونت دریچه‌های قلب
• فشار خون ریوی: افزایش فشار در رگ‌های ریوی

این مشکلات می‌توانند خطر سکته مغزی و تشکیل لخته خون را بالا ببرند. در دوران بارداری نیز بیماری روماتیسمی قلب می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند، چرا که افزایش حجم خون و فشار کاری بیشتر قلب همراه با آسیب به دریچه‌ها می‌تواند سلامت مادر و جنین را تهدید کند.

سایر عوارض شایع شامل پارگی دریچه‌های قلب، فیبریلاسیون دهلیزی، تشکیل لخته‌های خون، نارسایی دریچه‌های قلب و تنگی دریچه آئورت یا میترال است.

پیشگیری از روماتیسم قلبی

این بیماری اغلب در پی عدم درمان به موقع عفونت‌های استرپتوکوکی مانند گلودرد چرکی ایجاد می‌شود، اما خوشبختانه با اقدامات پیشگیرانه می‌توان از ابتلا یا پیشرفت آن جلوگیری کرد.

مهم‌ترین روش پیشگیری، درمان کامل و به موقع عفونت‌های استرپتوکوکی با داروهای آنتی‌بیوتیک است. همچنین افرادی که سابقه تب روماتیسمی دارند باید طبق نظر پزشک به طور منظم آنتی‌بیوتیک مصرف کنند تا از بازگشت بیماری و آسیب بیشتر به قلب جلوگیری شود.

روماتیسم قلبی نی‌نی‌سایت

تجربه والدین و بزرگسالان درباره بیماری روماتیسم قلبی، چه علائم بچه‌ها و چه تجربه خودمون.

کودکان

• پیشی_ناز: دخترم آزمایش خون داده، یه کم مشکوکه به روماتیسم قلبی. CPK بالا بود، دوباره آزمایش دادیم. خیلی نگرانم
• شقایق۶۱: نگران نباش، عزیزم. انشالله هیچی نیست. الان خیلی چیزا درمان داره
• مامان الهام: برا بچم کتاب «داستان من» گرفتم با اسم خودش. خیلی باحال و جذابه، بچه قهرمان داستان می‌شه
• پیشی_ناز: بعد سرماخوردگی، اول پاهاش درد گرفت، بعد ساق و بعد بازو
• قهارقهار: من بچه که بودم روماتیسم قلبی داشتم، ولی خوب شدم. الان هم سالمم

بزرگسالان

• پیشی_ناز: من ۲۹ سالمه، پام ورم کرده و نفسم می‌گیره. دکتر گفت روماتیسم قلبیه، خیلی حالم بده
• madaremelina: روماتیسم قلبی یه بیماری التهابیه. معمولاً دارو می‌دن (کورتون) و باید همیشه زیر نظر دکتر باشی. ورزش سبک و غذای خوب هم کمک می‌کنه
• shikopik: نگران نباش، گوگل نرو، فقط استرس می‌گیری. علائم بچت چیه؟
• من_سرندیپیتی_ام: پام ورم کرده، تشخیص لخته دادن، تنگی نفس و تپش قلب دارم.

جمع‌بندی

روماتیسم قلبی یک بیماری جدی است، اما با تشخیص زودهنگام و مراقبت درست، می‌توان آن را کنترل کرد و حتی از عوارض شدید پیشگیری نمود. توجه به علائم اولیه، پیگیری منظم پزشکی و سبک زندگی سالم می‌تواند تفاوت بزرگی در کیفیت زندگی ایجاد کند.

برای محافظت از قلب خود و خانواده، مشاوره تخصصی و غربالگری منظم بسیار حیاتی است. کلینیک ویستان با تیم متخصص خود آماده ارائه خدمات کامل و راهنمایی شما در مسیر سلامت قلب است تا بتوانید با اطمینان و آرامش زندگی روزمره خود را ادامه دهید.

سوالات متداول